Ratusz w Oslo. Eklektyczna ikona

Każdego roku 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla (1833-1896), podczas ceremonii w Ratuszu w Oslo wręczana jest Pokojowa Nagroda Nobla. Ten eklektyczny budynek nazywany przez Norwegów „brązowym serem” budzi skrajne emocje, lecz pozostaje ważnym elementem tożsamości miasta.

Ratusz w Oslo znajduje się w północnej części dzielnicy Pipervikan, na samym brzegu Oslofjord. To najdłuższa zatoka w południowo-wschodniej Norwegii, otwierająca się do cieśniny Skagerrak. Ze względu na swoje rozmiary jest doskonale widoczny z fiordu, także z pokładów statków zawijających do portu.

W 1916 roku, kiedy ogłoszono konkurs na projekt tego budynku, Oslo nosiło jeszcze nazwę Christiania, na cześć króla duńskiego Christiana IV. Ratusz miał stanąć w biednej nadmorskiej dzielnicy Pipervika, a projekt zakładał transformację dużego, zaniedbanego terenu w okolicach portu. Planowano tu reprezentacyjne gmachy i plac miejski. Budowa ratusza w Oslo ruszyła w 1931 roku i trwała do roku 1950 roku, z pauzą w czasie II wojny światowej.

Z kolei projekt urbanistyczny wokół założenia ukończono dopiero w latach 80. XX wieku, tworząc uporządkowaną przestrzeń publiczną. Autorami kompleksowego projektu zostali architekci Arnstein Arneberg i Magnus Poulsson.

Magazyn Design Alive

NR 46 ZIMA 2023

ZAMAWIAM

NR 46 ZIMA 2023

Magazyn Design Alive

ZAMAWIAM

DAH NR 11 JESIEŃ 2023NR 45 JESIEŃ 2023

Maksymalizm po norwesku

Prosta bryła od początku stanowiła mocną dominantę wobec niskiej XIX-wiecznej architektury, podkreślając powagę miejskiej instytucji. Zbudowane z czerwonej odkrytej cegły założenie ma wysokość 21 metrów i posiada dwie nierówne wieże; jedną o wysokości 63., a drugą 66 metrów.

Geometryczne podziały i monumentalny charakter, na pierwszy rzut oka wydają się dobrze wpisywać w skandynawską predylekcję do minimalizmu i funkcjonalności. Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej,  zauważymy, że dzieje się tu o wiele więcej i zamiast oczekiwanego „less is more” uderza eklektyczna mieszanka stylów i epok. 

Architekci połączyli narodowy romantyzm z ideami modernistycznymi, ich ambicją było stworzenie nowoczesnej budowli, która uchwyci historię i kulturę Norwegii. Ceglaną fasadę zdobią więc motywy historyczne. Zatrudniono ośmiu malarzy i 17 rzeźbiarzy, którzy większość prac ukończyli wraz z otwarciem hali w 1950 roku. Jedynie park rzeźby został ukończony dopiero w latach 60. XX wieku –  sześć wolnostojących rzeźb autorstwa Per Palle Storma przed budynkiem przedstawia rzemieślników, którzy zbudowali budynek.

Kamienne rzeźby i płaskorzeźby masywnych postaci robotników ukazanych przy pracy rodzą skojarzenia z socrealizmem a intensywnie kolorowe, drewniane płaskorzeźby przedstawiające sceny z nordyckiej mitologii, dalekie są od klasycyzmu. Skojarzenia z antykiem przywołuje za to wykonany w stylu art déco portal z jasnego kamienia z pozłacaną płaskorzeźbą. Cegły użyte do budowy, też są nietypowe i układane w oryginalne wzory. Mają mniej więcej taką samą wielkość, jak cegły używane w średniowieczu. Budynek bywa zresztą nazywany, współczesną, świecką katedrą.

Ratusz w Oslo 

Ogromne sale obrad i ceremonii

Wręczenie Pokojowej Nagrody Nobla i inne ceremonie odbywają się w wielkiej Sali Centralnej. Zdobią ją malowidła ścienne Henrika Sørensensa i Alfa Rolfsena, powstałe w latach 1938-1950. Sala ma 31 metrów szerokości, 39 metrów długości i około 21 metrów wysokości. Podłoga i części ścian są wyłożone marmurem. Malowidła w żywych kolorach obrazują uproszczoną, romantyczną wersję norweskiej historii z okresu międzywojennego, a także czasów okupacji. Pokazują także wzrost aktywności handlowej w mieście, rozwój ruchu robotniczego, a także sylwetki monarchów i patrona miasta, św. Hallvarda.

Sala obrad Rady Miejskiej (Bystyresalen) jest półokrągła, pokryta dębem i gobelinami, z których najbardziej efektowny zaprojektowała Else Poulsson, siostrzenica architekta. Artystka miała nadzieję, że projekt, przedstawiający św. Hallvarda i siedem cnót, będzie przypominał politykom miasta o etyce i rozważnym podejmowaniu decyzji.

Mimo że Ratusz w Oslo jest siedzibą Urzędu Miasta i urzędów miejskich, jest na co dzień otwarty dla turystów, a wejście jest bezpłatne.
 
Ratusz w Oslo

Kontrowersyjny Ratusz w Oslo

Kiedy budynek został oficjalnie otwarty 15 maja 1950 roku, w ramach obchodów 900-lecia miasta, jego styl (projektowany przecież w latach 30. XX w.) nie był już wówczas na czasie, a cegła wydawała się przestarzała, w porównaniu ze stalą i szkłem, które architekci uważali za nowoczesne.

Mieszkańcy Oslo do dziś żartują, że kształt ich ratusza przypomina trzy sklejone ze sobą kawałki koziego sera geitost – brązowego, norweskiego przysmaku, mającego charakterystyczny, karmelowy smak.

Mimo że Ratusz w Oslo ma wielu przeciwników, zapoczątkował rozwój i pozytywną przemianę całej dzielnicy i jest dziś jednym z najbardziej charakterystycznych punktów w Oslo. W plebiscycie z 2005 roku mieszkańcy uznali go za najważniejszy, dwudziestowieczny budynek stolicy. 

 

Zapisz się do newslettera!

Powiązane artykuły: