Miłość i postmodernizm, czyli Afra i Tobia Scarpa

Afra i Tobia Scarpa ponad pięćdziesiąt lat tworzyli małżeński duet projektowy. Ich kultowe dzieła są uosobieniem lat 70. i 80. – złotych czasów designu z metką Made in Italy.

Afra i Tobia Scarpa to słynne małżeństwo włoskich projektantów i architektów. Duży wpływ na ich podejście do projektowania miał ojciec Tobii, Carlo Scarpa, genialny wenecki architekt i projektant.

Dziś meble i wyposażenie z ich pracowni jest zdecydowanie na celowniku rynku kolekcjonerskiego. Prace pary wciąż pojawiają się na aukcjach i chociaż w większości są wycofane z produkcji, marka Flos nadal oferuje kilka lamp ich projektu.

Ich dzieła można znaleźć w muzeach na całym świecie, w tym w zbiorach MoMA i Luwru. Tworzyli wspólne przez całe życie i zdobyli wiele nagród, takich jak Compasso d’Oro w 1970 r. za projekt fotela Soriana, czy International Forum Design w 1992 r. Ich prace projektowe obejmują architekturę i przedmioty codziennego użytku, w tym wystrój wnętrz, meble, odzież, szkło artystyczne.

Magazyn Design Alive

NR 46 ZIMA 2023

ZAMAWIAM

NR 46 ZIMA 2023

Magazyn Design Alive

ZAMAWIAM

DAH NR 11 JESIEŃ 2023NR 45 JESIEŃ 2023

Zaiskrzyło na wykładzie

Afra urodziła się w Montebelluna w 1937 r., a Tobia w Wenecji w 1935 r. Poznali się na Uniwersytecie Weneckim (IUAV) podczas kursu w Uniwersyteckim Instytucie Architektury, kiedy oboje byli już formalnie architektami. Anegdota głosi, że to neoracjonalistyczny architekt i projektant Franco Albini wywołał ogień między parą. W sumie nie zrobił on jednak nic specjalnego – po prostu prowadził wykład z projektowania mebli, podczas którego studenci zakochali się w sobie.

Ich pierwszym, wspólnym, studenckim projektem było krzesło Pigreco dla marki Gavina. Struktura z palisandru, podłokietniki i oparcie z giętego drewna, wyściełana poduszka z oryginalną skórzaną tapicerką – dziś jest to ikona designu końca lat 50.

Wkrótce potem pobrali się, a od 1957 roku Tobia pracował jako projektant w hucie szkła Murano w Venini. W 1960 roku para przeniosła się na wieś, w okolice rodzinnego miasta Afry. W skromnej pracowni z dzikim ogrodem rozpoczęli swoją partnerską działalność projektową.

Wkrótce na świat przyszły także ich dzieci. Skromne, eleganckie kształty i wygoda były ich priorytetami i szybko nawiązali współpracę z takimi firmami jak B&B Italia i Cassina, która wyprodukowała „pulchną” sofę Soriana, czy Krzesła model 121.

Afra i Tobia Scarpa
Zastaw krzeseł do jadalni Africa, proj. Tobia i Afra Scarpa dla Maxalto, 1976.

Anty-tradycyjna nuta

Para szybko znalazła się na fali. Współpracę z Flos rozpoczęli w 1962 roku, kiedy firma z Bovezzo dopiero otwierała się na włoski rynek, a wkrótce jako jedna z pierwszych stosować będzie technologię halogenową. Tak powstały charakterystyczne lampy: Fantasma (1962), Biagio (1968), Pierrot (1990), Ariette (1973) i Papillon (1975).

Dla marki Stildomus zaprojektowali Torcello – system mebli drewnianych, w których panele połączono za pomocą aluminiowego profilu.

W 1966 roku duet stworzył evergreen dla B&B Italia – sofę Coronado. Była w nim postmodernistyczna nuta antytradycyjności, ale także technologia pianki poliuretanowej – nowy proces, który skrócił czas produkcji. Elegancka kwintesencja relaksu w nieco awangardowej odsłonie, idealnie pasowała do nowoczesnych mieszczańskich mieszkań.

Krzesło do jadalni Monk (1973) to najbardziej kultowy mebel zaprojektowany przez Afrę i Tobię Scarpów dla włoskiego producenta Molteni. Te ponadczasowe i eleganckie krzesła wykonane są z ramy z drewna orzechowego z siedziskami i oparciami z tkaniny lub skóry.

W 1986 roku powstało także krzesło MHC.3 Miss o zaokrąglonych, miękkich liniach.

Ich modernistyczna estetyka stawia na pierwszym miejscu elegancję i wygodę, jednocześnie jednak meble Afry i Tobia Scarpa zręcznie odnoszą się do klasycznym wzorów. Do tego projektanci świetnie dobierali materiały, łącząc nowoczesny metal z naturalną skórą i tkaniną.
Afra I Tobia Scarpa
Krzesło dla siedziby głównej marki Benetton, proj. Afra i Tobia Scarpa, 1985.

Współpraca z Benetton Group

Ważną częścią zawodowego życia pary była architektura. W 1992 r. Tobia Scarpa został nagrodzony na Międzynarodowym Forum Designu, a później w 2008 r. zdobył nagrodę Compasso d’Oro za całokształt kariery. Pod koniec lat 90. oboje byli u szczytu sukcesu. Zajęli się wtedy renowacją Villi Spineda w Venegazzù. Palladiańska posiadłość, licząca blisko 270 lat, została kupiona przez firmę Benetton, która chciała w niej umieścić swój projekt Sportsystem.

Marka jednak nigdy nie wkroczyła na rynek odzieży sportowej, a w budynku powstały siedziby banków. Afra i Tobia Scarpa stworzyli dla Benettona także inne projekty, od pierwszej fabryki w Paderno, po witryny sklepowe na całym świecie i wnętrza biur firmy w Paryżu, Fryburgu i Nowym Jorku.

Tobia Scarpa zaprojektował dla Benettona także obszar przemysłowy i zakłady produkcyjne w Castrette di Villorba. Obiekty te do dziś nadal uważane za przykład doskonałości estetyczno-funkcjonalnej i jedno z najbardziej ekscytujących dzieł architektury przemysłowej na świecie. 

W 2007 roku duet współpracował również przy projektach renowacji budynków historycznych, takich jak „Palazzo della Ragione” w Weronie we Włoszech.

Marmurowa lampa stołowa Biagio, proj. Afra i Tobia Scarpa dla Flos, 1968.

Zmienić lampę w rzeźbę i odwrotnie

Lata 90., mimo tylu sukcesów, prywatnie nie były dla nich łatwe. W tragiczny sposób stracili obu synów, Sebastiana i Nicolò, którzy zginęli w dwóch oddzielnych wypadkach samochodowych.

Obydwoje pochłonięci przez agresywny rynek epoki – mnóstwo zleceń i deadline’ów Scarpowie zawsze nadawali głębszy sens swojej pracy. Potrafili i lubili przekształcać lampę w rzeźbę i odwrotnie. Za każdym ich projektem kryje się myśl, a nie tylko funkcja.

– Czasami próbujemy robić papierowe samoloty. Ale na oko. Zapominamy o tym, czego się nauczyliśmy. Chociaż wiemy, co sprawi, że będą latały, szukamy gdzie indziej. Myślimy o tym, że powietrze ma swoją gęstość, a skrzydło samolotu musi mieć odpowiedni kształt, aby płynnie obrać kierunek. Po prostu łączysz elementy odrobiną kleju i próbujesz – tłumaczy Tobia Scarpa.

Ich modernistyczna estetyka stawia na pierwszym miejscu elegancję i wygodę, jednocześnie jednak meble Afry i Tobia Scarpa zręcznie odnoszą się do klasycznym wzorów. Do tego projektanci świetnie dobierają materiały, łącząc nowoczesny metal z naturalną skórą i tkaniną.

Afra i Tobia Scarpa stworzyli ogromną, nagradzaną kolekcję dzieł, z których kilka znajduje się w światowych muzeach. Współpraca z marką Cassina zaowocowała fotelem Soriana (1968), który zdobył nagrodę Compasso d’Oro w 1970 r., a krzesło Poltroncina 925 znajduje się w stałej kolekcji nowojorskiego MoMA. W paryskim Luwrze oglądać można także Libertà, krzesło zaprojektowane dla marki Meritalia z wygrawerowanym w aluminium podpisem Scarpa.

Afra i Tobia Scarpa

Afra i Tobia Scarpa

Afra urodziła się w 1937 r. w Montebelluna, Tobia w 1935 r., w Wenecji. Poznali się jako studenci architektury w Wenecji w połowie lat pięćdziesiątych XX wieku. W 1960 roku założyli studio i odnieśli spektakularny sukces, projektując szkło, oświetlenie i meble dla najbardziej prestiżowych marek we Włoszech, takich jak: Venini, Flos, Gavina, Cassina, B&B Italia, Poggi i Stildomus, Knoll i Stendig. Dystrybuowali także swoje meble w USA. Znajdujące się w stałych zbiorach Muzeum Sztuki Nowoczesnej oraz Muzeum Wiktorii i Alberta meble Scarpów łączą ekskluzywne materiały i fachowe rzemiosło z innowacyjnymi technikami. Byli także praktykującymi architektami, m.in. projektowali fabryki i sklepy dla marki Benetton. Afra Scarpa zmarła w 2011 roku, Tobia Scarpa ma dziś 89 lat.

Warto również dodać, że Tobia Scarpa jest synem słynnego architekta Carla Scarpy.

Carlo Scarpa. Między niebem a ziemią

Zapisz się do newslettera!

Powiązane artykuły:

Przyszłość wellness

Przyszłość wellness

Warszawa | 19 czerwca 2023

Zmysłowe wnętrze Sense Med Concept od Boris Kudlička with Partners

Kryształowa legenda

Kryształowa legenda

Mediolan | 22 listopada 2022

Jedna z najbardziej kultowych lamp w historii designu wraca w nowej wersji!