Chilijski architekt Smiljan Radić Clarke został 55. laureatem Pritzker Architecture Prize 2026, uznawanej za najważniejsze wyróżnienie w świecie architektury. Jury doceniło jego ponad trzydziestoletnią praktykę projektową, w której każde przedsięwzięcie traktowane jako osobne badanie architektury, zamiast powtarzać rozpoznawalny styl.
Radić podkreśla, że jego myślenie o architekturze rodzi się w napięciu między trwałością a kruchością: – Architektura funkcjonuje pomiędzy wielkimi, masywnymi i trwałymi formami – strukturami stojącymi w słońcu przez stulecia, czekającymi na nasze odwiedziny – a mniejszymi, kruchymi konstrukcjami, ulotnymi jak życie muchy, często pozbawionymi wyraźnego przeznaczenia w konwencjonalnym świetle. W tym napięciu pomiędzy różnymi skalami czasu staramy się tworzyć doświadczenia niosące emocjonalną obecność, zachęcające ludzi, by zatrzymali się i ponownie przyjrzeli światu, który tak często mija ich obojętnie.
Jury nagrody zwróciło uwagę na szczególną wrażliwość jego projektów na kontekst miejsca – rozumiany nie tylko jako przestrzeń fizyczna, lecz także jako splot historii, uwarunkowań społecznych i politycznych.
– W swoim dorobku sytuującym się na styku niepewności, eksperymentu materiałowego i pamięci kulturowej Smiljan Radić przedkłada kruchość nad wszelkie nieuzasadnione roszczenia do pewności – napisali jurorzy. – Jego budynki sprawiają wrażenie tymczasowych, niestabilnych lub celowo niedokończonych – jakby były o krok od zniknięcia – a jednocześnie oferują uporządkowane i podnoszące na duchu schronienie, przyjmując wrażliwość jako nieodłączny element ludzkiego doświadczenia.
Smiljan Radić Clarke. Dorobek zdobywcy architektonicznego Oskara
Radić urodził się w 1965 roku w Santiago de Chile, w chorwacko-brytyjskiej rodzinie migrantów. W 1989 roku ukończył studia architektoniczne na Pontifical Catholic University of Chile, a następnie kontynuował edukację, studiując historię w IUAV University of Venice. Po kilku latach podróży w 1995 roku założył w Santiago własną pracownię architektoniczną.
Dorobek architekta obejmuje projekty instytucji kultury, przestrzeni publicznych i domów prywatnych realizowanych m.in. w Chile, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Hiszpanii czy Szwajcarii. Mimo międzynarodowej działalności Radić pozostaje silnie związany z Santiago, gdzie prowadzi swoją pracownię i rozwija kolejne projekty w Europie i Ameryce Południowej.
Jedną z jego najbardziej rozpoznawalnych realizacji jest Serpentine Gallery Pavilion w Londynie (2014) – tymczasowa konstrukcja o półprzezroczystej powłoce z włókna szklanego, wsparta na ogromnych kamieniach. Do najważniejszych projektów Radića należy również Teatro Regional del Biobío (2018), gdzie półtransparentna fasada reguluje światło i akustykę sali koncertowej, oraz House for the Poem of the Right Angle (2012), dom zaprojektowany jako przestrzeń kontemplacji, z otworami skierowanymi ku górze, które pozwalają obserwować zmieniające się światło i upływ czasu.
W 2017 roku architekt powołał do życia Fundación de Arquitectura Frágil, działającą przy jego studiu w Santiago. Fundacja ma wspierać eksperymentalne podejście do architektury oraz tworzyć przestrzeń współpracy między różnymi środowiskami twórczymi.
Pritzker Architecture Prize 2026
Nagroda Pritzkera (Pritzker Architecture Prize) przyznawana jest każdego roku architektom, których projekty wyróżniają się swoim społecznym zaangażowaniem. Laureat otrzymuje 100 tys. dolarów oraz medal wykonany z brązu.
Nagrodę ufundował Jay A. Pritzker (1922–1999) wraz z żoną Cindy w 1979 roku. Rodzina Pritzkerów to właściciele międzynarodowego biznesu z siedzibą główną w Chicago, m.in. sieci hoteli Hyatt, zlokalizowanych na całym świecie. Pritzkerowie znani są również ze wspierania aktywności edukacyjnych, naukowych, medycznych i kulturalnych.
W ostatnich tygodniach świat architektury zelektryzowała informacja o przesunięciu ogłoszenia tegorocznego laureata w związku z ujawnieniem kolejnych partii akt Jeffreya Epsteina w których pojawił się Thomas Pritzker, syn Jaya i Cindy Pritzkerów, a jednocześnie prezes Hyatt Foundation finansującej nagrodę. Po publikacji materiałów Thomas Pritzker zrezygnował ze stanowiska prezesa sieci Hyatt, a kapituła nagrody poinformowała o przesunięciu terminu ogłoszenia laureata.
