RETROSPEKTYWA OSKARA ZIĘTY

TEKST: JOANNA SZCZYGIEŁ, ZDJĘCIA: BOGNA KOCIUMBAS, MOCHAŁ SZYMOŃCZYK

GDYNIA 5.7.2017

DESIGN LUDZIE WYDARZENIA

Na wystawie „Oskar Zięta. Polskie Projekty Polscy Projektanci” w Muzeum Miasta Gdyni, Oskar Zięta został przedstawiony zarówno jako projektant produktów i marek produkcyjnych, jak i projektant technologii oraz innowator. Zaprezentowano, w jaki sposób łączy on zdobytą w Polsce i za granicą wiedzę inżynieryjną z wrażliwością artysty. Na wystawie pokazano pełne spectrum jego działalności, przybliżając sylwetkę, dotychczasowe sukcesy i osiągnięcia, które pozwoliły na wzmocnienie wizerunku polskiego wzornictwa na świecie.
Urodzony w 1975 roku projektant, jest z zawodu architektem. Po ukończeniu technikum elektronicznego w Zielonej Górze wybrał architekturę na Politechnice Szczecińskiej (obecnie Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie). Po studiach w Polsce wyjechał na stypendium do Szwajcarskiego Instytutu Technologicznego ETH (Eidgenössische Technische Hochschule) w Zurychu, gdzie uzyskał tytuł doktora. Pracował jako asystent w katedrze Computer Aided Architectural Design na tej uczelni. Jako architekt i projektant procesów, prowadzi kierunek Wzornictwo Przemysłowe na wydziale SoF (School of Form w Poznaniu). Założone przez niego transdyscyplinarne studio projektowo-badawcze Zieta Prozessdesign zajmuje się rozwojem własnych, przyrostowych, dopasowanych i ultralekkich technologii stabilizacji: FiDU i 3+ oraz ich zastosowaniem w nowoczesnej architekturze, inżynierii i designie. Projekty Zięty znajdują się m. in. w zbiorach: Muzeum Miedzi w Legnicy, Badisches Landmuseum w Karlsruhe, Centre Pompidou w Paryżu, Muzeum für Gestaltung w Zurychu.

Technologia FiDU (Freie Innen Druck Umformung) polegająca na stabilizacji blachy sprężonym powietrzem, w pierwszej kolejności znalazła zastosowanie w projektach mebli. W 2008 roku Zięta wprowadził na rynek swoje pierwsze produkty: stołek Plopp (czyli „polski ludowy obiekt pompowany powietrzem") oraz limitowaną wersję krzesła Chippensteel. Choć są lekkie i z wyglądu przypominają plażowe zabawki, wykonane zostały z wycinanej laserowo stali. Wśród ich zalet Zięta wymienia „zwiększoną wydajność produkcji, możliwość pełnego recyclingu, czystość formy" oraz niezwykłą wytrzymałość.

Inspirowany formą polskiego tradycyjnego ludowego zydla, Plopp przyniósł autorowi rozgłos, liczne nagrody i trafił m.in. do stałej kolekcji Centre Pompidou w Paryżu jako jedno z dwunastu krzeseł, które zmieniły współczesny design. Plopp stanowił dla Zięty test nowego podejścia do projektowania, określanego przezeń mianem Prozessdesign. - Ostateczna forma podąża za procesem produkcyjnym. Moją rolą jest projektowanie wydajnych procesów z użyciem innowacyjnej technologii, a estetyka i funkcja to jej pochodne - mówi Zięta.

W designie Zięty, opartym na pojęciu procesu, przeplatają się ze sobą technologia, materiałoznawstwo, inżynieria, ale także sztuka. Stąd obecność jego projektów na wielu wystawach (m.in. w Cardi Black Box Gallery w Mediolanie podczas Salone 2011 i w Stilwerk Limited Editions Gallery w Hamburgu, 2011) i festiwalach dizajnu. W 2010 roku, podczas London Design Festival, z 20-metrowych nadmuchiwanych elementów artysta stworzył na dziedzińcu Victoria Albert Museum oryginalną fontannę „Blow and Roll". Dzieło projektanta dopełniają wielkoskalowe obiekty w przestrzeni Wrocławia i Warszawy (Nawa, Wir).

Cykl „Polskie Projekty Polscy Projektanci" został zapoczątkowany przez Muzeum Miasta Gdyni w 2014 roku wystawą „Zbigniew Horbowy”. Kolejnymi były „Rygalik. Istota rzeczy” oraz „Marek Cecuła”. - Skupiamy uwagę na polskim wzornictwie, chcąc wypełnić zauważoną lukę. O ile bowiem w ostatnich latach coraz częściej i chętniej prezentowano dizajn zachodnioeuropejski i skandynawski, o tyle wciąż brakowało monograficznych wystaw poświęconych polskim projektantom. Cykl PPPP miał za zadanie odpowiedzieć na to zapotrzebowanie - przekonują organizatorzy.

Wystawa „Oskar Zięta. Polskie Projekty Polscy Projektanci” potrwa do 12 listopada. Kuratorki: Anna Śliwa, Izabela Bołoz.

Więcej na: www.muzeumgdynia.pl