WAKACYJNY BUNKIER

TEKST: JULIA CIESZKO, ZDJĘCIA: MATERIAŁY PRASOWE

VISBY 20.2.2016

ARCHITEKTURA MIEJSCA STYL ŻYCIA

Gotlandia, nazywana Wyspą Wikingów, dzięki urokom krajobrazu oraz pirackiej i krzyżackiej przeszłości stała się znaną atrakcją turystyczną. W jej północnej części, z dala od sielankowej rzeczywistości w stylu skandynawskim, znajduje się miejsce całkowicie inne – półwysep Bungenäs. Jeszcze do niedawna niedostępny nawet dla mieszkańców wyspy. Nizinny teren bogaty w zasoby mineralne przez pierwszą połowę XX wieku stanowił centrum wydobycia wapienia. W 1963 roku przerodził się w zamknięty poligon wojskowy, który przez kolejne 40 lat ukształtował osobliwy porządek architektoniczny. W unikatowy pejzaż Bungenäs przez lata zatapiały się kolejne budynki. Z czasem opuszczone. Ślady obecności militarnej oraz przemysłu wapiennego są nadal widoczne – wraz z podłożem skalnym i bujną roślinnością nadają tym terenom aurę tajemniczości. Omszałe bunkry, ukryte pomieszczenia wojskowe, zardzewiałe piece do wypalania wapna są naturalnym elementem tej części wyspy. To, co przez lata porastały trawy, w połączeniu z nowoczesną architekturą zostało odkryte na nowo, stając się atrakcją kulturalną regionu.
building_no8 1

W 2010 roku Skälso Arkitekter, lokalne studio projektowe z Gotlandii, otrzymało zlecenie wykonania i wdrożenia planu zagospodarowania przestrzennego półwyspu. Głównym celem postawionym przed młodymi architektami było zachowanie specyfiki miejsca oraz stworzenie atmosfery przyjaznej mieszkańcom i gościom. Za sprawą nowoczesnej architektury i dobrej strategii rozwoju, Bungenäs ma być miejscem łączącym przyrodę, rekreacją i kulturę, a plan zagospodarowania ma chronić tożsamość półwyspu, zarówno roślinność, jak i schedę budowlaną minionych epok. Ekipa Skälso Arkitekter podjęła się ostrożnej odnowy istniejących budynków, odtwarzając ich formę i nadając nowe funkcje użytkowe. Dawny sklep jest kafejką, wojskowa stołówka – restauracją z małym hotelem. W magazynie, w którym składowano wapień, działa obecnie restauracja i galeria goszcząca koncerty czy spektakle teatralne.

building_no8.5

Prawdziwym wyzwaniem, a jednocześnie najbardziej oryginalnym etapem w pracy Skälso, stał się proces adaptacji starych obiektów, będących swoistym symbolem półwyspu Bungenäs. Jedną z ciekawszych interwencji w naturalny krajobraz miejsca jest Building no. 8. Stary bunkier został przekształcony przez architektów w nietypowy dom wakacyjny dla małej rodziny. Budynek zlokalizowany w środkowej części półwyspu, w latach świetności poligonu używany był przez wojskowych jako warsztat mechaniczny. Betonowa struktura, militarny relikt czasów zimnej wojny sprawia wrażenie zatopionego w ziemi, wolno wynurzającego się z kamiennego podłoża. Minimalistyczna forma sprzed lat nie została poprawiona, ulepszona, udekorowana, stała się wręcz najważniejszym elementem, odkrytym na nowo, odzyskanym. Kontekst, miejsce, jak i sam budynek sprawiają, że Building no. 8 intryguje podwójnie – 55 mkw. łączących przeszłość z nową funkcją.

building_no8.6

Opuszczony obiekt otoczony lasem sosnowym został wybrany przez architektów ze względu na swoje korzystne położenie – główna fasada skierowana jest w stronę południową, na morze. Szare, odrapane mury zlewają się z otoczeniem. Wejście główne, znajdujące się dokładnie w tym samym miejscu, w którym stworzyli go wojskowi, prowadzi do surowego, minimalistycznego salonu. Naturalne światło wprowadzono do domu dzięki wycięciu otworów w betonowych ścianach i umieszczeniu w nich szklanych drzwi. Przyczyną dla otwartej przestrzeni wnętrz, była chęć zachowania naturalnego, industrialnego charakteru bunkra – zdecydowano, by zrobić jak najmniej. Świadomie zrezygnowano z jakichkolwiek ozdób, ograniczono niepotrzebną kolorystykę. Oryginalne, betonowe ściany, sufit i podłogi zostały tylko porządnie wyczyszczone, a stare zadrapania uznano za immanentny element charakteru budynku. Niektóre z zaledwie kilku obecnych mebli pochodzą jeszcze ze starego poligonu. Kuchnia to regał i duży stół jadalniany. Dodano też piecyk oraz prostą, ale funkcjonalną, łazienkę. Z przodu budynku zbudowano mały skwer, pełniący rolę tarasu. Obecny w podłożu wapień, wykorzystano na budowę niskich ścianek otaczających wejście domu, tworząc tym samym, swoisty mikroklimat, namiastkę intymności dla mieszkańców.

building_no8.2

Choć budynek jest obecnie używany jako prywatny domek wakacyjny, to nie stanowi stereotypowej przestrzeni letniskowej. Okazała dacza w środku takiego otoczenia byłaby dość dziwnym zjawiskiem. Architekci Skälso umiejętnie zachowali urok miejsca, uszanowali kontekst historyczny i stworzyli miejsce wyjątkowe. Bo całkowicie prawdziwe.

***
Skälso Arkitekter mają swoją siedzibę na Gotlandii (Visby oraz Fårösund). Biuro powstało w 2010 roku i tworzy je czwórka architektów: Joel Phersson, Erik Gardell, Lisa Ekström, Mats Håkansson. www.skalso.se

building_no8.7

building_no8.3