Poznaj niezwykłą historię wnętrz słynnych polskich transatlantyków

Dwa polskie transatlantyki Piłsudski i Batory, w okresie międzywojennym wykonujące cykliczne rejsy z Gdyni do Nowego Jorku. Były nie tylko statkami pasażerskimi, ale również ambasadami polskiej kultury. Podróż nie była tania, bo kosztowała równowartość pięciu dobrych pensji. Muzeum Marynarki Wojennej zaprasza na wykład poświęcony sztuce oraz wzornictwu II Rzeczpospolitej na przykładach wnętrz słynnych polskich transatlantyków.

Niezwykła historia

W połowie lat 30. XX wieku polskie transatlantyki Piłsudski i Batory stały się szczególnymi instrumentami propagandy II Rzeczypospolitej. Ich wnętrza miały stać się międzynarodową wizytówką sztuki polskiej. Do wystroju i wyposażenia statków zaproszono najlepszych ówczesnych artystów i architektów różnych orientacji artystycznych. W efekcie powstały wyjątkowe wizualnie zespoły wnętrz, w których międzynarodowa formuła art déco przeplatała się z stylistyką o zabarwieniu narodowym oraz elementami awangardowymi. Na wykładzie, za pomocą dawnych fotografii, będzie okazja znaleźć się w środku, przyjrzeć się niektórym dziełom sztuki oraz przypomnieć kilku ich twórców.

Wnętrza polskich transatlantyków realizowano zgodnie z hasłem: „sztuka wszędzie i dla wszystkich”: „Sztuka wszędzie” – nawet na statku, w salonie, kaplicy, jadalni, w folderach, naczyniach, kartach dań; „dla wszystkich” – dla każdego pasażera, zarówno klasy turystycznej (wtedy I), jak i klasy III. Wystrój polskich transatlantyków był wynikiem świadomych założeń. Do jego realizacji powołano specjalną podkomisję artystyczną, której przewodniczącym został artysta i projektant Wojciech Jastrzębowski (ur. 1884 zm. 1963; zaprojektował m.in. wnętrza gmachu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego – obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz wnętrza transatlantyków Piłsudski i Batory). Statki miały stać się pływającymi salonami, świadczącymi o polskiej kulturze artystycznej. Komisja zaprosiła do współpracy artystów z rozmaitych środowisk. Zarówno z akademii, jak i politechnik, w tym wielu młodych, wręcz jeszcze studentów. Wystrój transatlantyków stał się zatem dziełem zbiorowym. Zaprojektowano nie tylko pomieszczenia, ale także liczne detale, w tym zastawę stołową i kartę dań.

Piłsudski i jego nieco młodszy brat Batory zostały zbudowane we Włoszech w stoczni Cantieri Riuniti dell’Adriatico. Większość zapłaty za transatlantyki została uiszczona dostawami polskiego węgla. Piłsudski w swój pierwszy rejs wypłynął w 1935 r. (zatonął – prawdopodobnie na minie – w 1939 r.). Batory do eksploatacji został oddany w 1936, pływał do 1969 roku; w latach 1971–1972 został zezłomowany. Należały do przedsiębiorstwa Gdynia–Ameryka Linie Żeglugowe.

Wykład poświęcony sztuce oraz wzornictwu II Rzeczpospolitej na przykładach wnętrz słynnych polskich transatlantyków odbył się 26 czerwca  w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. Transmitowany był też online.  Poprowadził go dr Hubert Bilewicz, historyk sztuki, nauczyciel akademicki; adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Relacja online: tutaj.

Zapisz się do newslettera!

Powiązane artykuły:

Między niebem a ziemią

Między niebem a ziemią

San Vito di Altivole | 16 października 2022

Arcydzieło Carla Scarpy – grobowiec rodziny Brion w San Vito di Altivole

Za szklaną ścianą

Za szklaną ścianą

New Canaan | 15 października 2022

Odwiedzamy słynny Glass House projektu Philipa Johnsona

W imię twórczej swobody

W imię twórczej swobody

Rio de Janeiro | 13 października 2022

Zaglądamy do Casa Das Canoas, ikonicznej rezydencji projektu Oscara Niemeyera