POZNAJ NIEZWYKŁĄ HISTORIĘ WNĘTRZ SŁYNNYCH POLSKICH TRANSATLANTYKÓW

TEKST: TWO, ZDJĘCIA: MATERIAŁY PRASOWE

GDYNIA 29.6.2020

DESIGN WYDARZENIA

Dwa polskie transatlantyki Piłsudski i Batory, w okresie międzywojennym wykonujące cykliczne rejsy z Gdyni do Nowego Jorku, były nie tylko statkami pasażerskimi, ale również ambasadami polskiej kultury. Podróż nie była tania, bo kosztowała równowartość pięciu dobrych pensji. Muzeum Marynarki Wojennej zaprasza na wykład poświęcony sztuce oraz wzornictwu II Rzeczpospolitej na przykładach wnętrz słynnych polskich transatlantyków.

W połowie lat 30. XX wieku polskie transatlantyki Piłsudski i Batory stały się szczególnymi instrumentami propagandy II Rzeczypospolitej. Ich wnętrza miały stać się międzynarodową wizytówką sztuki polskiej. Do wystroju i wyposażenia statków zaproszono najlepszych ówczesnych artystów i architektów różnych orientacji artystycznych. W efekcie powstały wyjątkowe wizualnie zespoły wnętrz, w których międzynarodowa formuła art déco przeplatała się z stylistyką o zabarwieniu narodowym oraz elementami awangardowymi. Na wykładzie, za pomocą dawnych fotografii, będzie okazja znaleźć się w środku, przyjrzeć się niektórym dziełom sztuki oraz przypomnieć kilku ich twórców.

Wnętrza polskich transatlantyków realizowano zgodnie z hasłem: „sztuka wszędzie i dla wszystkich”: „Sztuka wszędzie” - nawet na statku, w salonie, kaplicy, jadalni, w folderach, naczyniach, kartach dań; „dla wszystkich” - dla każdego pasażera, zarówno klasy turystycznej (wtedy I), jak i klasy III. Wystrój polskich transatlantyków był wynikiem świadomych założeń. Do jego realizacji powołano specjalną podkomisję artystyczną, której przewodniczącym został artysta i projektant Wojciech Jastrzębowski (ur. 1884 zm. 1963; zaprojektował m.in. wnętrza gmachu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego - obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz wnętrza transatlantyków Piłsudski i Batory). Statki miały stać się pływającymi salonami, świadczącymi o polskiej kulturze artystycznej. Komisja zaprosiła do współpracy artystów z rozmaitych środowisk, zarówno z akademii, jak i politechnik, w tym wielu młodych, wręcz jeszcze studentów. Wystrój transatlantyków stał się zatem dziełem zbiorowym. Zaprojektowano nie tylko pomieszczenia, ale także liczne detale, w tym zastawę stołową i kartę dań.

Piłsudski i jego nieco młodszy brat Batory zostały zbudowane we Włoszech w stoczni Cantieri Riuniti dell’Adriatico. Większość zapłaty za transatlantyki została uiszczona dostawami polskiego węgla. Piłsudski w swój pierwszy rejs wypłynął w 1935 r. (zatonął - prawdopodobnie na minie - w 1939 r.). Batory do eksploatacji został oddany w 1936, pływał do 1969 roku; w latach 1971–1972 został zezłomowany. Należały do przedsiębiorstwa Gdynia–Ameryka Linie Żeglugowe.

Wykład poświęcony sztuce oraz wzornictwu II Rzeczpospolitej na przykładach wnętrz słynnych polskich transatlantyków odbył się 26 czerwca  w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. Transmitowany był też online.  Poprowadził go dr Hubert Bilewicz, historyk sztuki, nauczyciel akademicki; adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Relacja online: tutaj.