ANDRZEJ WAJDA NA PLAKATACH

TEKST: ANGELIKA OGROCKA, ZDJĘCIA: ANGELIKA OGROCKA I KAROL KOWALIK

ŁÓDŹ 6.9.2014

STYL ŻYCIA SZTUKA WYDARZENIA

Muzeum Kinematografii w Łodzi od lat gromadzi różnorakie obiekty związane z szeroko pojętą sztuką filmową. Jedną z form tej działalności jest organizacja wystaw. Swoje miejsce na nich mieli zaszczyt otrzymać: Krzysztof Kieślowski, Roman Polański, Jerzy Kawalerowicz czy niedawno Agnieszka Holland. Najnowsza inicjatywa przedstawia twórczość Andrzeja Wajdy w dość niecodzienny sposób.
Wystawa “Filmy Andrzeja Wajdy w światowym plakacie filmowym” pokazuje, jak sama nazwa wskazuje, sztukę plakatu. Łódzka placówka muzealna, kolekcjonując przedmioty dotyczące pracy reżysera, postanowiła zorganizować nowatorskie przedsięwzięcie. 400 plakatów pochodzących z 30, często brzmiących dość egzotycznie, krajów zostało zestawionych tematycznie. Od najstarszego obrazu “Pokolenie”, który miał premierę 26 stycznia 1955 roku, co przypomina o 60. rocznicy działalności reżysera, do tego ostatniego w jego dorobku, czyli zeszłorocznego "Wałęsy".

Z racji tego, iż nakręconych filmów jest ponad 50., a jak wiadomo plakatów jeszcze więcej, postanowiono zrealizować nowatorskie przedsięwzięcie. Ekspozycja jest pierwszą pokazującą w całości pozyskane zbiory. Jednak próby ukazania zagadnienia pojawiły się wcześniej. Gdy w 2000 roku Andrzej Wajda otrzymywał honorowego Oscara za całokształt twórczości, Muzeum Kinematografii przygotowało podobny pomysł. W Los Angeles gościła mała próbka obecnego projektu.

Jak już wspomniano, wystawionych plakatów jest niemalże 400, lecz pomysłodawcy wciąż szukają i gromadzą kolejne. Prócz obserwacji rozwoju kunsztu u samego reżysera, można analizować zmieniające się nurty sztuki plakatu. Ekspozycja skłania także do refleksji, czy narzucane przez firmy dystrybutorskie schematyczne formaty są dobrym rozwiązaniem? Czy artystyczne plakaty wnoszące kolejne warstwy w odbiorze bądź interpretacji nie podnosiły rangi tychże dzieł? Z pewnością polska szkoła plakatu w zestawieniu ze współczesnymi obrazami wygrywa. Symboliczne, metaforyczne arcydzieła zastąpiono dosłownymi kliszami komercyjnych produktów.

Na pewno warto przytoczyć nazwiska największych artystów polskiego plakatu. Wojciech Zamecznik zilustrował debiut fabularny Wajdy. Wojciechowi Fangorowi swoją oprawę zawdzięczały "Popiół i diament" oraz "Niewinni czarodzieje". "Ziemia Obiecana" i "Człowiek z marmuru" to realizacje Waldemara Świerzego. A Franciszek Starowieyski odpowiadał za "Samsona" czy "Wszystko na sprzedaż". Niektóre tytuły otrzymały kilka oblicz np. "Kanał", którego przedstawili zarówno Jan Lenica, jak i Zygmunt Aczykowski. Inne nazwiska z narodowego podwórka, których prace można podziwiać to: Jakub Erol, Andrzej Pągowski, Marcin Mroszczak oraz Rafał Olbiński. Światowy plakat, to również międzynarodowi twórcy tacy, jak: Peter Strausfeld, Dominique Guillotin, Otto Kummert, Pierre Collier czy Erhard Grutter.

Inicjatywie kibicują największe tuzy. Andrzej Wajda objął ją opieką merytoryczną. Patronat honorowy sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Bogdan Zdrojewski oraz Marszałek Senatu RP, Bogdan Borusewicz. Środki na wystawę przeznaczyły: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej czy Muzeum Kinematografii w Łodzi.

Partnerami projektu są polskie instytucje takie, jak: Stowarzyszenie Filmowe KinoArt, Filmoteka Narodowa, Muzeum Plakatu w Wilanowie, Kino RP, ale również wiele światowych placówek kulturalnych m.in. praskie, londyńskie, amerykańskie, paryskie czy berlińskie. Ponadto w organizacji pomocne były galerie czy prywatni kolekcjonerze plakatów filmowych.

Wystawa była prezentowana ostatnio w Muzeum narodowym w Krakowie. Niebawem trafi do Gdyni, gdzie towarzyszy 39. Festiwalowi Filmowemu i będzie można ją podziwiać  od 15 września do 5 października w Muzeum Miasta Gdyni. Kilka dni później zagości w Muzeum Plakatu w Wilanowie. Tam można ją będzie obejrzeć aż do 4 stycznia 2015 roku. Z kolei rok to przystanek w placówce organizatorów, czyli Muzeum Kinematografii w Łodzi, skąd prawdopodobnie wyruszy w ponowną podróż po świecie.

Więcej na: www.kinomuzeum.pl