Druga edycja Malta Biennale potrwa od 11 marca do 29 maja 2026 roku. Wystawy zaplanowano w jedenastu zjawiskowych i historycznie ważnych dla Malty lokalizacjach. Organizatorzy kładą szczególny nacisk na to, aby dialog między współczesną praktyką artystyczną a materialnymi śladami przeszłości był integralną częścią wydarzenia.
Dzięki takiemu podejściu Malta Biennale 2026 pozwala spojrzeć współczesnym okiem na dziedzictwo kulturowe Malty. Zamiast hal wystawowych czy galerii odwiedzać można niezwykłe, zabytkowe przestrzenie o ważnym znaczeniu dla maltańskiej tożsamości.
Przygotowano 29 pawilonów. Wśród nich znajdzie się osiem pawilonów narodowych, prezentowanych przez Maltę, Polskę, Hiszpanię, Finlandię, Armenię, Chiny, Serbię i Francję, oraz 21 pawilonów tematycznych, przygotowanych w ramach głównej koncepcji kuratorskiej.
W wydarzeniu weźmie udział ponad stu artystów z 39 krajów, w tym 42 twórców wyłonionych w międzynarodowym open call’u, który przyciągnął ponad 3200 zgłoszeń z całego świata.
11 zjawiskowych lokalizacji Malta Biennale 2026
Druga edycja Malta Biennale obejmie przestrzeń Malty i należącej do niej malowniczej wyspy Gozo. Zabytkowe lokalizacje w Valletcie, il‑Birgu, ix‑Xagħra oraz Ċittadella na Gozo wypełnią się sztuką współczesną z całego świata.
W Valletcie, wpisanej na listę UNESCO barokowej stolicy kraju, wydarzenia zaplanowano w budynkach, które były centrami władzy lub militarnej kontroli. Jednym z najciekawszych miejsc jest Grandmaster’s Palace – monumentalna rezydencja Wielkich Mistrzów Zakonu Joannitów.
Nie zabraknie też Fortu St. Elmo, strategicznej fortyfikacji z XVI wieku, czy National Museum of Archaeology, w którym zgromadzono jedne z najstarszych artefaktów neolitycznych w Europie. Odwiedzimy także MUŻA – National Community Art Museum, przestrzeń poświęconą historii sztuki i kulturze wizualnej Malty.
W dawnych miastach portowych, takich jak Birgu, tłem dla sztuki staną się przestrzenie związane z administracją Zakonu Maltańskiego i kościelną jurysdykcją. Tutaj warto będzie odwiedzić Inquisitor’s Palace – dawny pałac inkwizytora z XVII wieku.
Na Gozo z kolei kontekst przesuwa się ku długiemu trwaniu historii — od prehistorycznych stanowisk megalitycznych po ufortyfikowaną Cittadellę w Victorii. Prace prezentowane w ramach biennale usytuowane więc będą w sąsiedztwie jednych z najstarszych struktur architektonicznych w Europie, jak Ta’ Kola Windmill czy Ġgantija Archaeological Park – kompleks megalitycznych świątyń wpisany na listę UNESCO, starszy niż egipskie piramidy.
Hasłem edycji 2026 jest CLEAN | CLEAR | CUT
Ramy koncepcyjne opracowała Rosa Martínez, kuratorka z wieloletnim doświadczeniem przy najważniejszych wydarzeniach artystycznych świata, w tym Biennale w Wenecji i São Paulo. Towarzyszy jej zespół kuratorski: Antoine Borg Micallef i Alexia Medici. Trzy pojęcia – „Clean”, „Clear”, „Cut” – wyznaczają kierunki myślenia dla artystów i zwiedzających.
„Clean” odnosi się do potrzeby symbolicznego oczyszczenia. W tym ujęciu sztuka ma reagować na kryzys klimatyczny, degradację środowiska, przemoc systemową, nierówności oraz nadmiar i chaotyczność współczesnej kultury wizualnej.
„Clear” dotyczy sfery poznawczej i komunikacyjnej. Chodzi o zdolność rozróżniania i rozumienia złożonych procesów społecznych i politycznych. W kontekście sztuki oznacza to zainteresowanie pracami, które odsłaniają mechanizmy władzy, obiegu informacji czy produkcji wiedzy, zamiast jedynie tworzyć kolejne obrazy i narracje.
„Cut” wskazuje na potrzebę momentu radykalnego gestu przecięcia ciągłości i zmiany kierunku. Sztuka w tej perspektywie ma nie tylko diagnozować, lecz także tworzyć alternatywne modele działania i myślenia.
Biennale Malta chce pokazywać sztukę współczesną w bezpośrednim dialogu z dziedzictwem kulturowym. Mówić o przeszłości przy użyciu języka współczesnych praktyk artystycznych. Ważny jest też wymiar międzynarodowy – organizatorzy prowadzą otwarte nabory dla artystów, pawilonów narodowych i wydarzeń satelickich.
Pawilon Polski: Transformacja jako pole niepewności
Polskę reprezentować będzie instalacja wideo Weroniki Zalewskiej „Archive of Hesitations” („Archiwum wahań”), przygotowana pod kuratelą Ady Piekarskiej.
Artystka wykorzystuje formę teleturnieju jako narzędzie analizy sposobów wytwarzania wiedzy i ocen w kulturze masowej. Format kojarzony z rozrywką zostaje tu pokazany jako mechanizm utrwalający przekonanie o istnieniu jednoznacznych odpowiedzi, jasnych kryteriów i natychmiastowej weryfikacji. Weronika Zalewska odnosi ten model do polskiego doświadczenia transformacji lat 90. i 2000., kiedy przejmowanie zachodnich wzorców gospodarczych i kulturowych odbywało się w tempie, które ograniczało przestrzeń na negocjowanie lokalnych narracji pamięci i tożsamości.
Instalacja zestawia trzy porządki: teleturniejową logikę wiedzy, pamięć relacyjną (ucieleśnioną, niejednoznaczną) oraz materialność obrazu. Ten ostatni aspekt podkreśla analogowa interwencja Mili Nowackiej, wykorzystująca zakłócenia i sprzężenia zwrotne do ujawnienia technicznej infrastruktury medium. „Archive of Hesitations” proponuje niepewność jako kategorię poznawczą i twórczą, przeciwstawioną presji „poprawnych odpowiedzi”.
Organizatorami Pawilonu Polskiego są Instytut Adama Mickiewicza i Galeria Bielska BWA, we współpracy z Ambasadą RP w Valletcie oraz miastem Bielskiem-Białą – Polską Stolicą Kultury 2026. Projekt jest także współfinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
