Henri Matisse namalował ponad tysiąc obrazów, ale żadnego nie nazwał arcydziełem. Za takie uznał jedynie Kaplicę Różańcową (Chapelle du Rosaire) w Vence – swoje dzieło totalne, w którym zaprojektował wszystko: od bryły po szaty liturgiczne.
Na początku lat 40. XX wieku mieszkający na południu Francji Henri Matisse zachorował na raka, przeszedł operację, a potem długą rekonwalescencję. W odzyskiwaniu sił pomagała mu zatrudniona z ogłoszenia pielęgniarka Monique Bourgeois, która pozowała artyście także do kilku obrazów. Przyjaźń z pielęgniarką, która dwa lata później wstąpiła do klasztoru dominikanek w Vence i została siostrą Jacques-Marie, przetrwała długi czas. To za jej namową Matisse podjął się stworzenia przyklasztornej Kaplicy Różańcowej (Chapelle du Rosaire).
Artysta nigdy wcześniej takich zleceń nie podejmował, ale mimo zaawansowanego wieku (77 lat) i unieruchomienia na wózku inwalidzkim przystąpił do dzieła z wielkim zaangażowaniem. Cztery lata zajęła mu praca nad projektem całości – od posadowionej na zboczu wzgórza bryły, przez witraże, malowidła ścienne, ceramikę, po naczynia liturgiczne i szaty księży.
Śnieżnobiała i prosta w formie kaplica powstała w konsultacji z zawodowymi architektami Auguste’em Perretem i Louisem Milonem de Peillonem, a stawiali ją lokalni budowniczy miasteczka Vence. Główną jej ozdobą stały się umieszczone w smukłych, półokrągło zakończonych oknach witraże. Ich zaprojektowanie zajęło Matisse’owi najwięcej czasu, a w trzech zestawach wzorów artysta wykorzystał trzy intensywne kolory: żółty, zielony oraz błękit, nawiązujący zarówno do szat Marii, jak i nieba oraz morza francuskiej riwiery.
Drugą istotną dekoracją wnętrza kościelnego są murale – malowane czarną farbą na białych ceramicznych płytkach, a następnie wypalane. To trzy dużych rozmiarów przedstawienia: św. Dominika, Matki Boskiej ofiarującej swojego Syna światu oraz stacje Drogi Krzyżowej.
Ołtarz kaplicy, zbudowanej na planie litery L, jest umieszczony u zbiegu jej prostopadłych naw. Wykonano go z brązowego kamienia, mającego nawiązywać do koloru chleba – eucharystycznego symbolu dziękczynienia.
Projektując szaty liturgiczne, Matisse użył tradycyjnych kościelnych kolorów roku liturgicznego: fioletu, czerni, różu, zieleni i czerwieni, ale kompozycja i kształty poszczególnych elementów są szalonym popisem wyobraźni. Szaty eksponowane są w gablotach i przywdziewane przez kapłanów tylko podczas szczególnych wydarzeń.
Henri Matisse
Urodził się w 1869 roku w Le Cateau-Cambrésis. Był francuskim malarzem, grafikiem i rzeźbiarzem, choć początkowo sztuka nie znajdowała się w kręgu jego zainteresowań. Ukończył studia prawnicze i rozpoczął pracę w kancelarii adwokackiej w Saint-Quentin, jednak w wieku 24 lat podjął naukę malarstwa w paryskiej Szkole Sztuk Pięknych. Zaledwie rok później zdecydował się całkowicie poświęcić sztuce.
We wczesnym okresie twórczości pozostawał pod wpływem impresjonizmu oraz sztuki japońskiej, szybko jednak wypracował własny styl oparty na uproszczeniu form i intensywnej kolorystyce. Z biegiem lat Matisse stał się jednym z czołowych przedstawicieli fowizmu.
W 1941 roku został u niego zdiagnozowany nowotwór, a artysta przeszedł poważną operację. Od tamtego czasu poruszał się na wózku. Nie mogąc pracować przy sztalugach zacząć tworzyć papierowe kolaże. Jego technika wycinanek okazała się przełomowa. „Gouaches découpées” to kompozycje z wycinanych fragmentów papieru, które Matisse pokrywał farbą i nakładał na płótno, aby uzyskać czyste, wyraziste formy.
W 1954 roku zmarł na atak serca w swoim mieszkaniu w Nicei.
