Henri Matisse namalował ponad tysiąc obrazów, ale żadnego nie nazwał arcydziełem. Za takie uznał jedynie Kaplicę Różańcową (Chapelle du Rosaire) w Vence – swoje dzieło totalne, w którym zaprojektował wszystko: od bryły po szaty liturgiczne.
Na początku lat 40. XX wieku mieszkający na południu Francji Henri Matisse zachorował na raka, przeszedł operację, a potem długą rekonwalescencję. W odzyskiwaniu sił pomagała mu zatrudniona z ogłoszenia pielęgniarka Monique Bourgeois, która pozowała artyście także do kilku obrazów. Przyjaźń z pielęgniarką, która dwa lata później wstąpiła do klasztoru dominikanek w Vence i została siostrą Jacques-Marie, przetrwała długi czas. To za jej namową Matisse podjął się stworzenia przyklasztornej Kaplicy Różańcowej (Chapelle du Rosaire).
Artysta nigdy wcześniej takich zleceń nie podejmował, ale mimo zaawansowanego wieku (77 lat) i unieruchomienia na wózku inwalidzkim przystąpił do dzieła z wielkim zaangażowaniem.
Cztery lata zajęła mu praca nad projektem całości – od posadowionej na zboczu wzgórza bryły, przez witraże, malowidła ścienne, ceramikę, po naczynia liturgiczne i szaty księży.
Śnieżnobiała i prosta w formie kaplica powstała w konsultacji z zawodowymi architektami Auguste’em Perretem i Louisem Milonem de Peillonem, a stawiali ją lokalni budowniczy miasteczka Vence. Główną jej ozdobą stały się umieszczone w smukłych, półokrągło zakończonych oknach witraże. Ich zaprojektowanie zajęło Matisse’owi najwięcej czasu, a w trzech zestawach wzorów artysta wykorzystał trzy intensywne kolory: żółty, zielony oraz błękit, nawiązujący zarówno do szat Marii, jak i nieba oraz morza francuskiej riwiery.
Drugą istotną dekoracją wnętrza kościelnego są murale – malowane czarną farbą na białych ceramicznych płytkach, a następnie wypalane. To trzy dużych rozmiarów przedstawienia: św. Dominika, Matki Boskiej ofiarującej swojego Syna światu oraz stacje Drogi Krzyżowej.
Ołtarz kaplicy, zbudowanej na planie litery L, jest umieszczony u zbiegu jej prostopadłych naw. Wykonano go z brązowego kamienia, mającego nawiązywać do koloru chleba – eucharystycznego symbolu dziękczynienia.
Projektując szaty liturgiczne, Matisse użył tradycyjnych kościelnych kolorów roku liturgicznego: fioletu, czerni, różu, zieleni i czerwieni, ale kompozycja i kształty poszczególnych elementów są szalonym popisem wyobraźni. Szaty eksponowane są w gablotach i przywdziewane przez kapłanów tylko podczas szczególnych wydarzeń.
Henri Matisse
Urodził się w 1869 roku w Le Cateau-Cambrésis. Był francuskim malarzem, grafikiem i rzeźbiarzem, choć początkowo sztuka nie znajdowała się w kręgu jego zainteresowań. Ukończył studia prawnicze i rozpoczął pracę w kancelarii adwokackiej w Saint-Quentin, jednak w wieku 24 lat podjął naukę malarstwa w paryskiej Szkole Sztuk Pięknych. Zaledwie rok później zdecydował się całkowicie poświęcić sztuce.
W 1941 roku został u niego zdiagnozowany nowotwór, a artysta przeszedł poważną operację. Od tamtego czasu poruszał się na wózku. Nie mogąc pracować przy sztalugach zacząć tworzyć papierowe kolaże. Jego technika wycinanek okazała się przełomowa. „Gouaches découpées” to kompozycje z wycinanych fragmentów papieru, które Matisse pokrywał farbą i nakładał na płótno, aby uzyskać czyste, wyraziste formy.
W 1954 roku zmarł na atak serca w swoim mieszkaniu w Nicei.
